مجله
۱۴ اصل ایثار در عصر غیبت: چگونه شیعیان برای ظهور آماده میشوند؟
۱۴ اصل ایثار در عصر غیبت: چگونه شیعیان برای ظهور آماده میشوند؟
عصر غیبت، دوران آزمون ایمان و عمل برای شیعیان است. در این دوره، انتظار فرج صرفاً به دعا محدود نمیشود، بلکه یک برنامه عملی و سازنده برای آمادهسازی جهانی است که شایسته حکومت عدل مهدوی باشد. یکی از محوریترین ارزشهایی که شیعه باید در این مسیر به آن متمسک شود، فرهنگ ایثار است. ایثار، فراتر از انفاق ساده، به معنای مقدم داشتن نیازهای دیگران بر نیازهای خود و فداکاری در راه اهداف بزرگ الهی است. این مقاله، به بررسی عمیق ۱۴ اصل ایثار در مکتب تشیع میپردازد و تشریح میکند که چگونه شیعیان با عمل به این اصول، میتوانند خود را به معنای واقعی کلمه برای ظهور و یاری حضرت ولیعصر (عج) آماده سازند. این اصول، نقشه راهی برای متوسلین به حضرت ولیعصر (عج) هستند تا در میدان عمل، انتظار را معنا کنند.
ایثار مهدوی: سنگ بنای جامعه آرمانی ظهور
جامعهای که در زمان ظهور شکل خواهد گرفت، جامعهای مبتنی بر ایثار، عدالت و همدلی است. بنابراین، مهمترین وظایف منتظران در عصر غیبت، بازسازی جامعه فعلی بر اساس این ارزشهاست. ایثار مهدوی یعنی تلاش برای ریشهکنی فقر و بیعدالتی، نه به دلیل وظیفه صرف، بلکه به دلیل عشق به آرمانهای امام زمان (عج). این فرهنگ، جوهره کمک مؤمنانه است و نشان میدهد که شیعه در عمل، برای برقراری مساوات و برادری میکوشد.
۱۴ اصل ایثار در منظومه فکری شیعه
اصول ایثار در مکتب شیعه، تنها یک مفهوم اخلاقی نیست، بلکه یک ساختار عملی است که شامل ابعاد فردی، اجتماعی و اقتصادی میشود. این ۱۴ اصل، که برگرفته از سیره اهل بیت (ع) و آموزههای دینی هستند، میتوانند راهنمای عمل خیریه متوسلین به حضرت ولیعصر (عج) و تمامی خیرین باشند:
- ایثار در نیت (خلوص): عمل صرفاً برای رضای خدا و تعجیل در فرج انجام شود.
- ایثار در مال (انفاق): مقدم داشتن نیازهای دیگران بر رفاه شخصی و اختصاص بخشی از دارایی برای کمک به نیازمندان.
- ایثار در وقت (جهاد): صرف وقت ارزشمند برای امور داوطلبانه و خدمت به خلق، به ویژه در طرحهای بلندمدت.
- ایثار در آبرو (حمایت): دفاع از حیثیت و کرامت محرومان و نیازمندان.
- ایثار در علم (آموزش): انتقال دانش و مهارت برای توانمندسازی افراد و خانوادهها.
- ایثار در سلامتی (جهاد درمانی): اختصاص توان جسمی و تخصصی درمانی برای کمک به نیازمندان.
- ایثار در قضاوت (حسن ظن): پیشفرض برادری و پرهیز از تهمت و بدگمانی نسبت به مؤمنین.
- ایثار در موقعیت (واگذاری مسئولیت): انتقال مسئولیتها و فرصتهای اجتماعی به افراد شایستهتر.
- ایثار در عواطف (همدلی): سهیم شدن در شادیها و غمهای برادران و خواهران دینی.
- ایثار در امکانات (اشتراک): در اختیار قرار دادن ابزارها و امکانات شخصی برای مصالح جمعی.
- ایثار در سکوت (حفظ اسرار): عدم افشای نیازها و اسرار نیازمندانی که به آنها خدمت به خلق میشود.
- ایثار در امر به معروف (پیشگیری): تلاش برای اصلاح جامعه و مبارزه با فساد که ریشه فقر است.
- ایثار در بخشش (اغماض): چشمپوشی از اشتباهات و کوتاهیهای دیگران به ویژه در امور خیریه.
- ایثار در دعا (دعا برای دیگران): مقدم داشتن دعای برای دیگران و انتظار فرج بر نیازهای شخصی در مناجات.
نقش ایثار در آمادگی برای ظهور
آمادگی برای ظهور، یک آمادگی نظامی یا صرفاً اعتقادی نیست؛ بلکه در وهله اول، یک آمادگی فرهنگی و اجتماعی است. جامعهای که بر اساس این فرهنگ ایثار شکل گرفته باشد، جامعهای است که در آن، شکاف طبقاتی به حداقل رسیده و روح برادری و همکاری حاکم است. چنین جامعهای، میتواند محل امن و شایستهای برای برپایی حکومت عدل باشد. وظایف منتظران ایجاب میکند که این ۱۴ اصل ایثار را به زندگی روزمره خود تعمیم دهند و با خدمت به خلق، تحقق عملی عدالت مهدوی را به نمایش بگذارند.
تأثیر ایثار بر قلب امام زمان (عج)
در روایات تأکید شده که هر عملی که موجب شادمانی مؤمنی شود، قلب امام عصر (عج) را شاد میکند. چه عملی بالاتر از ایثار و کمک به نیازمندان است که جان و کرامت یک انسان را نجات میدهد؟ فرهنگ ایثار، پیوند مستقیم و عاطفی میان منتظر و امام است. هرگاه خیریه متوسلین به حضرت ولیعصر (عج) موفقیتی در توانمندسازی و خدمت به خلق کسب میکند، این موفقیت، سندی بر آمادگی بخشهایی از جامعه برای انتظار فرج است.
مصادیق عملی ۱۴ اصل ایثار در فعالیتهای خیریه
این ۱۴ اصل باید در عمل سازمانیافته نهادهای خیریه تجلی یابد. خیریه متوسلین به حضرت ولیعصر (عج) با تمرکز بر این ابعاد، فعالیتهای خود را تنظیم میکند:
ایثار در مال (اصل ۲) و کمک به نیازمندان: تمرکز بر طرحهای درمانی پرهزینه، تأمین مسکن برای خانوادههای محروم و حمایت مالی از دانشجویان کمبضاعت.
ایثار در علم (اصل ۵) و وظایف منتظران: راهاندازی کلاسهای فنی و حرفهای و ارائه مشاوره رایگان برای اشتغالزایی و توانمندسازی.
ایثار در آبرو (اصل ۴) و خدمت به خلق: رساندن کمکها به شیوهای که هیچکس از دریافتکننده بودن فرد مطلع نشود و حفظ اطلاعات شخصی آنها.
ایثار در وقت (اصل ۳) و انتظار فرج: استفاده از نیروهای داوطلب و متخصص برای نظارت و اجرای پروژهها به جای برونسپاری صرف.
چگونه ایثار، وظایف منتظران را تعریف میکند؟
ایثار، مرز میان انفاق و وظیفه است. در انفاق، فرد مقداری از مازاد خود را میدهد، اما در ایثار، فرد چیزی را میدهد که خود به آن نیازمند است. وظایف منتظران نه تنها شامل کمک به نیازمندان است، بلکه شامل ایثار از بهترینهاست؛ ایثار از بهترین زمان، بهترین مال و بهترین تخصص. این روحیه ایثار است که شیعیان را برای استقبال از حکومت امام زمان (عج) آماده میسازد.
نقش خیریه متوسلین به حضرت ولیعصر (عج) در ترویج ایثار
خیریه متوسلین به حضرت ولیعصر (عج) با قرار دادن نام مقدس امام زمان (عج) بر فعالیتهای خود، روح فرهنگ ایثار را تقویت میکند. این نهاد تلاش میکند تا خیرین را از حالت انفاق ساده به حالت ایثار و فداکاری سوق دهد. با گزارشهای شفاف، خیرین میدانند که ایثار آنها دقیقاً به چه نتیجهای رسیده و چگونه در انتظار فرج مؤثر بوده است. این تعهد به شفافیت، خود نوعی ایثار در ارائه اطلاعات است.
برکات ایثار: اثرات اجتماعی و فردی
ایثار، تنها به نفع نیازمند نیست، بلکه برکات بیشماری برای فرد ایثارگر و جامعه دارد. در بعد فردی، ایثار سبب رشد روحی، طهارت نفس و نزدیکی به کمال میشود. در بعد اجتماعی، ایثار سبب کاهش تنشهای طبقاتی، افزایش همدلی و تقویت زیرساختهای جامعه میشود. جامعهای ایثارگر، جامعهای است که در آن آرمانهای انتظار فرج به صورت عملی محقق شده است.
نتیجهگیری: ایثار، شرط اصلی ظهور
فرهنگ ایثار، شرط اصلی و حیاتی برای آمادگی شیعیان در عصر غیبت است. عمل به ۱۴ اصل ایثار، مسیر رسیدن به تشرف عملی را هموار میسازد و به وظایف منتظران عمق میبخشد. متوسلین به حضرت ولیعصر (عج) با الگو قرار دادن سیره اهل بیت (ع) در خدمت به خلق و کمک به نیازمندان، عملاً زمینه را برای ظهور فراهم میآورند. اینجاست که انتظار فرج از یک آرزو، به یک برنامه عمل فعال و جهادی تبدیل میشود. وظیفه ما در این عصر، ایثار از هر آنچه داریم، در راه تحقق عدالت مهدوی است.